Η ευνοούμενη της Αθηνάς
Μια φρέσκια ματιά πάνω στο ευλογημένο δέντρο της ελιάς
Περιεχόμενα
ΠΡΌΛΟΓΟΣ......................................................
ΠΩΣ ΘΑ ΗΤΑΝ Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΧΩΡΙΣ ΤΙΣ ΕΛΙΕΣ ΤΗΣ;......................................13
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ ΚΑΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ.............................................................17
Γιατί μερικά δέντρα είναι κορακοζώητα;.................. 17
Οι αιωνόβιες ελιές, το καμάρι της μεσογείου…........ 18
Βιβλιογραφία.......................................................... 23
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ..................................25
Από την ανάδυση του μακρινού προγόνου στις θερμικές κρυψώνες................................................. 25
Από την τροφοσυλλογή στην εξημέρωση και την καλλιέργεια............................................................. 28
Η εξημέρωση και η καλλιέργεια αφήνουν πίσω τις λέξεις. 32 Βιβλιογραφία.......................................................... 35
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ................................37
Μια μικρή εισαγωγή στη Βιομιμητική................... 37
Η ελιά προηγείται τεχνολογικά…............................. 38
Η ελιά αντέχει την αλατότητα, την ξηρασία και τους δυνατούς ανέμους… και έχει μνήμη ελέφαντα......... 44
Η ελιά έχει ισχυρή άμυνα......................................... 46
Μια μικρή εισαγωγή στην άμυνα των φυτών….......... 46
…και ας έλθουμε στην προϋπάρχουσα άμυνα........... 49…
και ας έλθουμε στην επαγόμενη άμυνα.................. 50
…και ας έλθουμε στην εξασφάλιση συμμάχων.......... 51
…και τη στρατολόγηση συμμάχων............................ 53
…και μια ιδιότυπη συμμαχία: Η συμβίωση με τις μυκόρριζες................................................................ 53
Οι ασθένειες της ελιάς: Η εξημέρωση, η εντατικοποίηση και η παγκοσμιοποίηση….............. 56
Ο εντοπισμός της κερκόπορτας και η ευφυής παράκαμψη της άμυνας........................................... 58
Η ελιά δεν τσιγκουνεύεται όταν πρόκειται για την αναπαραγωγή......................................................... 60
Η ελιά και οι αλλεργίες............................................ 61
Το ελαιόλαδο και οι μοναδικές του ιδιότητες........... 62
Το ξύλο της ελιάς και η αντοχή του.......................... 70
Η ελιά ως ένας κλιματικός δείκτης - η κλιματική αλλαγή .71
Τι συνέβη στο παρελθόν;....................................... 72
Τι συμβαίνει σήμερα;............................................. 74
Τι προβλέπεται να συμβεί στο μέλλον; Μπορεί η ελαιοκαλλιέργεια να επηρεαστεί από τις κλιματικές συνθήκες ή να επηρεάσει το κλίμα; ...................... 75
Η ελιά ως εισβολέας................................................ 77
Βιβλιογραφία.......................................................... 79
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Η ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΧΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΕ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ, ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΗΓΗΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ......................................................83
Η αποτύπωση στα μυθολογικά δρώμενα................. 83
Η αποτύπωση στα ιστορικά δρώμενα...................... 89
Η αποτύπωση σε περιηγητικά δρώμενα................ 100
Τα μουσεία ελιάς................................................... 115
Βιβλιογραφία........................................................ 116
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ..................119
Οι πρώτες επιστημονικές γνώσεις: Ο Θεόφραστος κάνει τις πρώτες παρατηρήσεις στη συμπεριφορά της ελιάς.119
Η ελιά ως έμπνευση στη λογοτεχνία ..................... 121
Η ελιά σε εικαστικές δημιουργίες.......................... 140
Η ελιά, ένα διαχρονικό σύμβολο............................ 154
Η ελιά των θρησκειών........................................... 158
Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ελιάς.............. 163
Βιβλιογραφία........................................................ 165
